NIA  URBO  :  HASTINGS,  EAST SUSSEX,  ANGLIO

SITUO

La urbo Hastings troviĝas apud la marbodo en Sussex en la sud-oriento de Anglio. La historia "malnova urbo" de Hastings kuŝas inter du montetoj, kun la moderna urbo okcidente de ili. La urbo St. Leonards-on-sea fondita en la 19a jarcento okcidente de Hastings tiom kreskis intertempe ke la du urboj kunligiĝis. Pli fore Okcidente troviĝas Bexhill-on-sea; je la nordo troviĝas Battle (kie okazis la fama "batalo de Hastings" en la jaro 1066) kaj nord-oriente troviĝas la historiaj urboj Winchelsea kaj Rye.

Hastings troviĝas sur la marborda vojo A259 kiu iras laŭlonge de Sussex el Chichester en la okcidento tra Brighton, Eastbourne kaj Hastings, poste orienten tra Rye kaj transiras Kent ĝis la markola haveno Folkestone. Por veturi al Hastings el Londono kaj la nordaj regionoj, iru suden de la M25 per la vojo A21.

La fervoyo iras orienten tra Rye kaj poste Ashford kaj tie ligiĝas kun la trajnoj "Eurostar" por iri al Francio kaj Belgio. Okcidenten el Hastings la fervoyo iras tra Bexhill, Eastbourne, Lewes kaj Brighton. Por atingi Londono la plej direkta fervoyo iras norden tra Battle kaj Tunbridge Wells kaj post 1 horo 45 minutoj alvenas en Charing Cross. Alie eblas iri okcidenten al Lewes kaj poste norden tra Gatwick ĝis Victoria. Krome la ĉefa stacidomo en la urbocentro de Hastings, estas alia pli malgranda oriente de tio, kiu nomiĝas Ore kaj oportunas por la kvartaloj Ore, Halton kaj Clive Vale. Estas ankaŭ du stacidomoj en St. Leonards-on-sea nome Warrior Square, centre de St. Leonards kie transiras ĉiuj trajnoj, kaj West St. Leonards kie haltas nur trajnoj irantaj al Charing Cross.

         La urbocentro de Hastings kaj la kastelo  (foto: Peter Bolwell)

HISTORIO

Hastings plej konatiĝas pro la tiel-nomata Batalo de Hastings kiu okazis la 14a Oktobro 1066 kiam William la Duko de Normandio invadinte Anglion, kaj kaptinte la urbon Hastings, venkis la anglan armeon kaj mortigis la reĝon Harold. La efiko por Anglio estis kataklisme. Malsimile al aliaj famaj bataloj kiel Agincourt kaj Waterloo (kiuj ja estis spektaklaj sed vere ne multe efikis postajn eventojn) la Batalo de Hastings ŝanĝis la tutan kurson de nia historio. Eblas nur konjekti fascine kion okazus se Harold estus gajninta. Ĉar la venko certe ne estis facile por William, kaj la rezulto ja eblus estinte kontraŭe.    

La batalo fakte okazis 8 mejloj norde de la urbo, kvankam Hastings mem tuj sentis en sia tero la rezulton, ĉar tie konstruis la Normanaj kastelon sur la Okcidenta Monteto, kies ruino restas ankoraŭ esplorebla. Poste konstruis William abateon sur la loko kie mortis la reĝon Harold, kaj ĉirkaŭ tion kreskis urbeto kiu nuntempe nomiĝas "Battle" (t.e. "batalo"). Preskaŭ 500 jaroj poste la registaro dissolvis la abateon dum la Reformacio, sed restas la konstruaĵo kiu nuntempe uziĝas kiel privata lernejo. Eblas viziti la urbeton kaj la abateon, kaj vagi tra la kampoj kie la sorto de Anglio decidiĝis antaŭ tiom longa tempo. Estas stacidomo en Battle por la vervojo iranta inter Hastings kaj Charing Cross.  

Prosperis Hastings dum la mezepoko kiel ĉefa membro de la Konfederacio de Kvin Havenoj: ligo de urboj laŭlonge de la sud-orienta marbordo kiuj ricevis apartajn privilegojn por helpi la registaro dum milita tempo per provizon de ŝipoj kaj maristoj - kutime por batali kontraŭ la Francoj.  Kvankam la sablostrukiĝo de la haveno de Hastings malebligis ĝian uzon, kaj la urbo fariĝis mezgranda komuno de fiŝkaptuloj kun vigla flankokupo je kontrabandado, ĝis la modo por banadi en marbordaj vizitejoj revivigis Hastings en la 18a jarcento. Flanke de tio rezultis la planadon kaj konstruadon de nova urbo okcidente de Hastings per la arkitekto James Burton. Nomiĝis St. Leonards-on-sea, kaj enhavis iujn imponajn trajtojn ekzemple Warrior Square, kaj la ĝardenoj en Maze Hill. Tamen ĉar ambaŭ urboj daŭris kreski ili neeviteble plenumis la spacon inter ili kaj efektive kunfandiĝis - kvankam eĉ nuntempe restas noteblajn diferencojn inter la etosoj de la du komunumoj.

Fascine bildo ekzistas pri Hastings en la fruaj jaroj de la 20a jarcento en la libro "La Filantropoj kun Ĉifonaj Pantalonoj" verkita de Robert Tressell, plum-nomo de farbisto kaj ŝildopentristo Robert Noonan kiu iamtempe loĝis kaj laboris ĉi tie. Sub la nomo "Mugsborough" li priskribis Hastings en la Eduarda epoko el la vidpunkto de la deprimitaj kaj konstante malriĉaj laboristoj en la farbisto-komerco kiun li tiel bone konis, en tiu epoko antaŭ la ekzisto de "maljusta maldungo" aŭ socia sekureco.

Kelkaj jaroj pli poste ĝuis Hastings alian mallongan momento en la lumo de historio. En la jaro 1923 aĝe 35 jaroj  alvenis loĝi en Hastings la Scota inventisto John Logie Baird laŭ kuracista konsilo, esperante ke la mara aero plibonigus sian ĉiame malbonan sanon. Li jam estis provinta gajni sian vivpanon en diversaj enterprenoj, inkluzive fabrikado de izolitajn ŝtrumpetojn en Glasgovo kaj konfitaĵon en Trinidado. Tamen en Hastings li faris la eltrovon kiu ĉiam travivigos sian nomon: la invento de televido, unue montrita en lia dormo-ĉambro en Linton Crescent al grupo de ĵurnalistoj.    

Proksimume samtempe unu el la plej famaj gefiloj de Hastings famiĝis je la alia flanko de la mondo. Archibald Belaney naskiĝis en Hastings en la jaro 1888 - do fakte li estis samaĝe kiel Baird. Li edukiĝis en Hastings Grammar Lernejo. Lia plej granda deziro estis vivi kiel Amerika Indiano - kaj tuj kiam li sufiĉe aĝis, li forkuris al Kanado kaj iĝis Indiano! Spertinte por li mem la belecon kaj imponecon de la Kanada sovaĝejo, li konstatis antaŭ la plejparto de homoj la konsekvencojn de la detruo de la arbaregoj pro komerca gajno, kaj la insida disvastiĝo ĉien de ŝoseoj kaj urbegoj. Li estis fakte unu el la plej fruaj konservadistoj. Sub la nomo "Griza Strigo" li verkis pasie por defendi la sovaĝejon kaj ĝiajn bestojn. Lia vera identeco nur eldoniĝis post lia frua morto en la jaro 1938. La lastatempa filmo "Griza Strigo" de Richard Attenborough, kun Pierce Brosnan ĉefrolante, rakontas iomete de lia rimarkinda vivhistorio.

Plu da informo haveblas je ekspozicio pri la vivo de Griza Strigo  kaj aliaj aferoj rilate al la Indiĝenaj Amerikanoj en la Muzeo de Hastings en Cambridge Road, mallonga distanco supre la monteto el la urbocentro. Vi rajtas eniri senpage, kaj ankaŭ indas viziti pro la aliaj fascinaj videblaĵoj, aparte realisma hologramo de Igvanodonto dinosaŭro kiu foje lasis piedspurojn sur la plaĝo.

Pri aktoroj, parenteze, Cecil Parker naskiĝis en Hastings en 1897 - eble vi memoras lin rolante La Reĝo Roderick en la filmo "The Court Jester" kun Danny Kaye, aŭ kiel la mallerta Lord Loam en "The Admirable Crichton" kun Kenneth More. Preskaŭ  samtempe en 1893 naskiĝis en Hastings la musika kondukisto kaj verkisto Anthony Collins (plej bone konata pro lia gaja mallonga klasikaĵo "Vanity Fair"). Li naskiĝis en Queen's Road kie la patro havis musikan butikon. Li komencis sian karieron ludante violonon en eta loka orkestro ĉi tie, antaŭ ol progresi al plej imponaj aferoj. Du gravaj folk-muzikistoj ankaŭ naskiĝis ĉi tie dum la 1930aj jaroj: la fratinoj Dorothy kaj Shirley Collins, kies remarkinda disko de 1969 "Anthems in Eden" restas signifan paŝon en la folk-musiko de Anglio. Shirley Collins ankoraŭ loĝas en Sussex, kvankam Dolly bedaŭrinde mortis en 1995.

                        La marponto je sunsubiro    (foto:  Peter Bolwell)

LA  HODIAŬA  HASTINGS

Hastings nuntempe enhavas iom pli ol 80,000 loĝantojn kaj multe dependas de turismo por ĝia enspezo. Restas ankoraŭ fiŝkaptanta ŝiparo bazita je The Stade en la malnova urbo, kvankam severa malhelpata nuntempe tra limigoj truditaj el Eŭropo. Estas rimarkinda kvanto de krea talento en la urbo: ŝajnas ke pentristoj, verkistoj kaj musikistoj aparte allogiĝas ĉi tien. La nunaj loĝantoj de Hastings inklusivas la karikaturiston Martin Honeysett, folkloran violoniston Peter Knight (de la grupo "Steeleye Span"); ankaŭ la fama ĵaz-kantistino Liane Carroll, la premion-gajnintan verkiston de scienc-fikcio Christopher Priest, kaj la Usona-naskiĝitan romanistinon Leigh Kennedy. Se raraj muzikaj instrumentoj interesas vin, nepre ekvidi la malgrandan orgenon fabrikita de John Snetzler en la 18a jarcento kaj rekonstruita en 1837 kiu venis de Derby al Hastings, kaj nun staras modeste en la Kapelo Unitariana en South Terrace (nur kelkaj pordoj for de la Kvakera Domo).

Hastings neniam atingis la prosperecon de vizitejoj kiel Bournemouth aŭ Brighton, sed posedas komfortan "enloĝatan" etoson kaj havas multajn allogaĵojn kiuj eble ne memevidentas al pasantaj visitantoj.  Nepre rimarku ĉe la marbordo Pelham Crescent kaj en ĝia centro la impona kaj lastatempe riparita ekspreĝejo St Mary-en-la-Kastelo, kun Georgaj kolonoj kaj alta kupolo. Apude kaj ambaŭflanke de la fonto vi trovos du bonegajn italajn restoraciojn, "Trattoria Italia" kaj "The Italian Way" kie vi ricevos bonajn manĝaĵojn kaj vinojn, varman bonvenon kaj aŭtentikan Italan etoson. La ruino de la Normana kastelo sur la Okcidenta Monteto vizitindas, ankaŭ la apudaj kavernoj de Sankta Klemento. Por tiuj kiuj ĝuas promeni en la pejzaĝo, la bela Kampara Parko etendiĝas de la Orienta Monteto supren kaj suben valetojn kaj trans la “fajro-motetojn” ĝis Fairlight - kaj plue se vi kapablas!

La Malnova Urbo, ennestigita inter la Orienta kaj la Okcidenta Montetoj, estas vere esplorinda: krom la pitoreskaj domoj kaj butikoj, la stratoj estas interplektitaj per surpriziga reto de mallarĝaj vojetoj (kiujn ni en Hastings nomas "twittens"). Ĉe la plaĝo troviĝas la plej granda tera-bazita floto de fiŝkaptistaj boatoj en Anglio, kaj ankaŭ la okul-frapaj altaj lignaj kabanoj kiujn uzas la fiŝkaptistoj por sekigi la retojn. En la Malnova Urbo troviĝas ankaŭ bonegaj restoracioj. Aparte ŝatatajn estas "No. 27" en George Street - kiu ege taŭgas por tiuj apartaj okazoj -  kaj Porters en la High Street, kie dum kelkaj vesperoj ankaŭ ludas muzikantoj. Preskaŭ apud Porters troviĝas Judges Bakery kiu estas menciita kiel unu el la 50 plej bonaj manĝo-butikoj en Britio en la 2006 gvido eldonita de la ĵurnalo "The Independent". Tie oni bakas varion de diversaj naturaj-faritaj panoj ĉiutage je la butiko kaj ankaŭ vendas multajn aliajn manĝaĵojn ĉiuspece, ĉiuj nature kreskigitajn sen aldonitaj kemiaĵoj.

Se la kvalito de viaj manĝaĵoj interesas vin, sciu ke aliflanke de la urbo en la kamparo apude de St. Leonards troviĝas la butiko "Simply Wild" en Crowhurst Road (mallonga distanco de Queensway) kiu vendas organikan viandon, legomojn kaj aferojn por la domo. Ankaŭ centre de St. Leonards apud la marbordo sube de London Road troviĝas butiko "Plenty" kiu aparte ofertas manĝaĵojn ne nur organikajn sed ankaŭ loke devenatan por malgrandigi la elspezo de karbono kaj samtempe subteni la lokan ekonomion.

Por provizi niajn distraĵojn estas teatro “Blanka Roko” apud la marponto, la kinejo “Odeon” en la urbocentro kaj, por malpli "komercaj" filmoj, la pli malgranda “Elektra Palaco” kinejo en la malnova urbo nomita en la ĵurnalo "The Guardian" kiel unu el la dek plej bonaj sendependaj kinejoj en Britio.  Atentu la “Jack in the Green” grandegan feston de moris-dancado dum la publika ferio je la komenco de majo, kaj ankaŭ la Hastings Festofajron sur la plaĝo je la sabato plej proksima al 14a Oktobro (la datreveno de la Batalo de Hastings!)